Tính đến năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 76,2 triệu người dùng mạng xã hội — đạt tỷ lệ khoảng 75% dân số theo số liệu mới nhất từ các nghiên cứu thị trường. 

Mạng xã hội không chỉ đơn thuần là nơi kết nối cá nhân, mà đang trở thành “đấu trường” ảnh hưởng mạnh tới văn hóa, nghệ thuật, đời sống tinh thần và lối sống của giới trẻ. Sự giao thoa giữa sáng tạo nội dung, nghệ thuật và mạng xã hội tạo nên những xu hướng mới, đồng thời đặt ra nhiều thách thức về định hướng văn hoá.

Mạng xã hội — nền tảng văn hóa & nghệ thuật mới của giới trẻ

Với lượng người dùng khổng lồ và phổ cập, mạng xã hội ở Việt Nam — điển hình như Facebook, TikTok, YouTube — không chỉ là kênh truyền thông, mà là nơi người trẻ thể hiện bản thân, chia sẻ văn hóa, âm nhạc, thời trang, ẩm thực, lối sống. Theo số liệu 2025, TikTok và YouTube đang chiếm ưu thế mạnh về video ngắn/lâu — phù hợp với thói quen tiêu thụ nội dung nhanh của giới trẻ. 

Nhiều ca sĩ, nghệ sĩ trẻ và nhóm sáng tạo nội dung (creator) đã tận dụng mạng xã hội để lan tỏa nghệ thuật indie, âm nhạc, visual art, vlog du lịch, ẩm thực… Một số MV và sản phẩm nghệ thuật vừa ra mắt đã đạt hàng chục đến hàng trăm triệu lượt xem chỉ sau vài tuần — minh chứng cho sức mạnh “lan truyền” của mạng xã hội.

Không ít nghệ sĩ tự do (independent artist) sử dụng mạng xã hội như nền tảng phát hành album, MV, triển lãm ảnh — thay vì trông chờ vào công ty, hệ thống phát hành truyền thống. Điều này giúp mở rộng sáng tạo, đa dạng hoá tiếng nói văn hoá và tiếp cận khán giả cả trong và ngoài nước.

Tác động xã hội: lan tỏa nhanh, nhưng dễ biến tướng

Tuy nhiên, sự lan tràn của mạng xã hội cũng đi kèm với nhiều hệ lụy về nội dung, thông tin không kiểm chứng, văn hoá “viral” tiêu cực. Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT), năm 2024 có 46 trang mạng xã hội và trang thông tin điện tử tổng hợp bị xử phạt vì vi phạm quy định về thông tin, quản lý dữ liệu cá nhân, sử dụng mạng xã hội. Các vi phạm phổ biến bao gồm lan truyền tin giả, nội dung vi phạm bản quyền, xâm phạm quyền cá nhân — điều khiến công chúng lo ngại về độ an toàn, lành mạnh của môi trường mạng.

Bên cạnh đó, áp lực từ trào lưu “sống ảo”, yêu cầu “hình ảnh đẹp”, “cuộc sống hoàn hảo” từ mạng xã hội cũng gây ảnh hưởng tới tâm lý, giá trị văn hóa thật của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ ở độ tuổi dễ bị ảnh hưởng — khiến nhiều người có xu hướng chạy theo hình ảnh, phong cách, đôi khi đánh đổi chất lượng đời sống thực.

Các sáng kiến giúp định hình truyền thông xã hội tích cực và nghệ thuật có giá trị

Trước thực trạng trên, nhiều tổ chức, cá nhân và cộng đồng sáng tạo đã chủ động xây dựng nội dung chất lượng, mang tính giáo dục, nghệ thuật thực thụ — thay vì chạy đua số lượng lượt xem:

• Một số nhóm nghệ thuật độc lập tại Hà Nội, TP.HCM thực hiện dự án nghệ thuật cộng đồng, livestream, talkshow, phỏng vấn — chia sẻ góc nhìn về văn hóa, lịch sử, đời sống đô thị.
• Các tổ chức phi lợi nhuận triển khai chương trình nâng cao nhận thức về an toàn mạng, truyền thông lành mạnh cho thanh thiếu niên, khuyến khích sáng tạo nội dung tích cực.
• Nhiều nghệ sĩ kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và kỹ thuật số — ví dụ phối cảnh video, animation, thiết kế đồ họa — lan tỏa giá trị văn hóa Việt theo phong cách hiện đại, dễ tiếp cận.

Việc này không chỉ giúp “tái tạo” sân chơi sáng tạo, mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, đa dạng hóa tiếng nói nghệ thuật — đối lập rõ với xu hướng “viral tạm thời, hiệu ứng số”.

Số liệu người dùng mạng xã hội: cơ hội và trách nhiệm

Việt Nam có 76,2 triệu người dùng mạng xã hội năm 2025, chiếm khoảng 75% dân số. Hơn 126% tổng dân số tính theo số kết nối di động — phản ánh văn hóa “đa SIM, đa thiết bị”, khiến người dùng gần như luôn “online”. 

Thời gian sử dụng nội dung video, clip ngắn, livestream, user-generated content (UGC) tăng mạnh, tạo điều kiện cho nghệ thuật số, âm nhạc, content sáng tạo phát triển.

Đây là cơ hội lớn không chỉ cho nghệ sĩ, creator, doanh nghiệp sáng tạo nội dung, mà cả với các tổ chức muốn lan tỏa thông điệp xã hội — giáo dục, lịch sử, môi trường, văn hoá — đến đông đảo công chúng.

Những câu hỏi và thách thức đặt ra

Dù tiềm năng lớn, nhưng việc quản lý nội dung, bảo vệ bản quyền, đảm bảo tính lành mạnh vẫn còn là bài toán khó. Việc xử lý vi phạm, kiểm duyệt nội dung như báo cáo của TT&TT năm 2024 cho thấy nhu cầu minh bạch, giám sát và giáo dục mạng xã hội cho cộng đồng. 

Ngoài ra, để nghệ thuật trên mạng xã hội thực sự phát triển bền vững, cần có môi trường hỗ trợ: từ định luật bản quyền, minh bạch thu nhập cho creator, đến phát triển hạ tầng số ổn định — yếu tố mà Nhà nước đang chú trọng khi đẩy mạnh hạ tầng số quốc gia. 

Mạng xã hội — cầu nối văn hóa, nghệ thuật và đời sống

Trong thời đại số, mạng xã hội là công cụ mạnh mẽ để lan tỏa văn hóa, nghệ thuật, lan rộng tiếng nói sáng tạo. Ở Việt Nam hiện nay — nơi hơn 3/4 dân số là người dùng mạng xã hội — nếu biết khai thác đúng hướng, nó có thể là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa nghệ sĩ và khán giả, giữa giá trị bản sắc và xu hướng toàn cầu. Tuy nhiên, để đảm bảo môi trường lành mạnh, phát triển bền vững, rất cần trách nhiệm — từ người dùng, creator, đến các cơ quan quản lý.

Bước chân vào hành trình này, cả xã hội — không chỉ riêng giới trẻ — đều cần chung tay xây dựng một “bầu không khí mạng” văn minh, sáng tạo và có chiều sâu.